معماری مدرسه ها علمیه
مدرسه ها فقهی کربلا، دارنده خصوصیتهای معماری خاصّی میباشند که با هدفی که برای آن تشکیل شدهاند، هماهنگی داراهستند. همینطور طرّاحی آنها نماد دهنده نوعی مدل مشهور معماری در عراق میباشد که به علّت نسبتش به شهر حیره که مجاورت کوفه میباشد، «مدل حیری» نامیده میشود. در نقشه این مدل، صحن (ایوان رو گشوده یا این که فضای گشوده داخلی) مقام ویّل را داراست. آن گاه تراسهای سقفدار و روباز، اتاق ها، نمازخانه، راهروها و درهای ورودی در مکانی که تمامی خدمتهای ساختمان رو به آن میباشند، تشریفات ترحیم مشهد قرار میگیرند.[مستلزم منبع]
در میانه تراس، اکثر اوقات حوضی با فواره آب قراردارد که بیشتر برای وضو دریافت کردن از آن به کار گیری میگردد و گاهی یک یا این که تعدادی، درخت نیز چشم می گردد. نمای بیرونی فقط مشتمل بر درهای ورودی می گردد که گاهی پنجرههایی نیز در آن وجود دارااست. در نمای بیرونی بعضی مدرسه ها شرعی و روی سطح مشخصی از دیوارها، صورتهای تزیینی از خشت چشم میشود که ظاهری خوشگل و دیدنی بهاین ساختمانها داده میباشد. در تشکیل داد مدرسه های شرعی کربلا از طابوق (خشت تبارک) و گچ مستعمل میباشد. این مدرسه های از باطن، با سرامیک رنگی و گچ که در بین آنان نوشتههایی از نشانهها قرآن دیده می شود، زینت داده گردیدهاند، هم اینگونه با مواد دکوری متعدد چوبی که پنجرهها و آشپزخانهها را با شیشههای رنگی خوشگل میپوشانند.[۱۳]
مدرسه های علمیه کربلا
مکتبهای اسلامی با روی فعالیت وارد شدن آل بویه در کشورایران و عراق، تأسیس شدند. دراین مدرسه های در مجموع شهرهای تحت سلطه آنان به خصوص در شهرهای شیعه نشین، فقه امام جعفر درست گو(ع) درس دادن میشد. عضد الدوله، از فامیل آل بویه، هنگام دیدار از شهر کربلا و مرمت بنای ضریح امام حسین(ع) در سال ۳۶۹ق (۹۸۰ م)، ویّلین مکتب عراق را درین شهر به اسم «عضدیه» تاسیس کرد. این مکتب در کنار مسجد رأس الحسین قرار داشت که آن را عضد الدوله در حوالی باب السدره یکیاز درهای آستان حسینی، ساخته بود. این مکتب تا مجال زمان صفوی پایین امان و توجّه بود، امّا بعداز فروپاشی دولت صفوی رو به ویرانی بنیان. آخر و عاقبت در سال ۱۳۵۴ق (۱۹۳۵ م) به علّت تاسیس خیابانی که آستان حسینی را تسلط میکرد، این مکتب به طور کاملً ویران شد.[مستلزم منبع]
عضد الدوله در سال ۳۷۱ق (۹۸۲ م) مکتب دیگری در شهر کربلا در کنار صحن خرد سازه کرد و این صحن خرد را نیز از سمت شرق به صحن مدیحه حسینی ضمیمه کرد. این صحن خرد آرامگاه سلاطین آل بویه میباشد. امّا این مکتب و صحن خرد بعد ها از در بین رفتند.[۱۴]
آستانه حسینی(ع) و آستان عباس(ع) هر دو از والاترین مدرسه ها علمی کربلا بوده و همه حجرههای دور و بر این دو صحن تا نصفه نخستین قرن چهاردهم هجری مملواز طلاب علم ها شرعی بود و حیاطهای سرپوشیده نیز تا نصفه دوم قرن چهاردهم هجری محل درس دادن بود. ولی ابعاد درس دادن از صحن به مدرسه های جابجایی یافت.[۱۵]
مشهورترین مکتبهای علمی شرعی شهر کربلا از این قرارند:
معماری مدرسه ها علمیه
مدرسه ها فقهی کربلا، دارنده خصوصیتهای معماری خاصّی میباشند که با هدفی که برای آن تشکیل شدهاند، هماهنگی داراهستند. همینطور طرّاحی آنها نماد دهنده نوعی مدل مشهور معماری در عراق میباشد که به علّت نسبتش به شهر حیره که مجاورت کوفه میباشد، «مدل حیری» نامیده میشود. در نقشه این مدل، صحن (ایوان رو گشوده یا این که فضای گشوده داخلی) مقام ویّل را داراست. آن گاه تراسهای سقفدار و روباز، اتاق ها، نمازخانه، راهروها و درهای ورودی در مکانی که تمامی خدمتهای ساختمان رو به آن میباشند، تشریفات ترحیم مشهد قرار میگیرند.[مستلزم منبع]
در میانه تراس، اکثر اوقات حوضی با فواره آب قراردارد که بیشتر برای وضو دریافت کردن از آن به کار گیری میگردد و گاهی یک یا این که تعدادی، درخت نیز چشم می گردد. نمای بیرونی فقط مشتمل بر درهای ورودی می گردد که گاهی پنجرههایی نیز در آن وجود دارااست. در نمای بیرونی بعضی مدرسه ها شرعی و روی سطح مشخصی از دیوارها، صورتهای تزیینی از خشت چشم میشود که ظاهری خوشگل و دیدنی بهاین ساختمانها داده میباشد. در تشکیل داد مدرسه های شرعی کربلا از طابوق (خشت تبارک) و گچ مستعمل میباشد. این مدرسه های از باطن، با سرامیک رنگی و گچ که در بین آنان نوشتههایی از نشانهها قرآن دیده می شود، زینت داده گردیدهاند، هم اینگونه با مواد دکوری متعدد چوبی که پنجرهها و آشپزخانهها را با شیشههای رنگی خوشگل میپوشانند.[۱۳]
مدرسه های علمیه کربلا
مکتبهای اسلامی با روی فعالیت وارد شدن آل بویه در کشورایران و عراق، تأسیس شدند. دراین مدرسه های در مجموع شهرهای تحت سلطه آنان به خصوص در شهرهای شیعه نشین، فقه امام جعفر درست گو(ع) درس دادن میشد. عضد الدوله، از فامیل آل بویه، هنگام دیدار از شهر کربلا و مرمت بنای ضریح امام حسین(ع) در سال ۳۶۹ق (۹۸۰ م)، ویّلین مکتب عراق را درین شهر به اسم «عضدیه» تاسیس کرد. این مکتب در کنار مسجد رأس الحسین قرار داشت که آن را عضد الدوله در حوالی باب السدره یکیاز درهای آستان حسینی، ساخته بود. این مکتب تا مجال زمان صفوی پایین امان و توجّه بود، امّا بعداز فروپاشی دولت صفوی رو به ویرانی بنیان. آخر و عاقبت در سال ۱۳۵۴ق (۱۹۳۵ م) به علّت تاسیس خیابانی که آستان حسینی را تسلط میکرد، این مکتب به طور کاملً ویران شد.[مستلزم منبع]
عضد الدوله در سال ۳۷۱ق (۹۸۲ م) مکتب دیگری در شهر کربلا در کنار صحن خرد سازه کرد و این صحن خرد را نیز از سمت شرق به صحن مدیحه حسینی ضمیمه کرد. این صحن خرد آرامگاه سلاطین آل بویه میباشد. امّا این مکتب و صحن خرد بعد ها از در بین رفتند.[۱۴]
آستانه حسینی(ع) و آستان عباس(ع) هر دو از والاترین مدرسه ها علمی کربلا بوده و همه حجرههای دور و بر این دو صحن تا نصفه نخستین قرن چهاردهم هجری مملواز طلاب علم ها شرعی بود و حیاطهای سرپوشیده نیز تا نصفه دوم قرن چهاردهم هجری محل درس دادن بود. ولی ابعاد درس دادن از صحن به مدرسه های جابجایی یافت.[۱۵]
مشهورترین مکتبهای علمی شرعی شهر کربلا از این قرارند:
خدمات صفر تا صد تشریفات ترحیم مشهد؛ از برنامهریزی تا پایان مراسم